Kontynuuję moją powtórną lekturę całej kryminalnej twórczości Agathy Christie i (uwzględniając chronologię premier) czas na Tragedię w trzech aktach. Książka, opublikowana po raz pierwszy w 1934 roku stanowi doskonały przykład klasycznego kryminału zamkniętego pokoju, w którym każdy z obecnych ma motyw, a morderca ukrywa się … na widoku. Autorka konstruuje intrygę z właściwą sobie precyzją, wciągając czytelnika w wyrafinowaną grę pozorów. To pozycja, choć nie należy do moich ulubionych z Herkulesem Poirotem, nie tylko bawi, ale przede wszystkim rzuca czytelnikowi intelektualne wyzwanie, zmuszając go do bacznego obserwowania każdego, nawet najdrobniejszego gestu bohaterów.
Intryga Tragedii w trzech aktach zawiązuje się podczas eleganckiego przyjęcia wydanego przez aktora Charlesa Cartwrighta, w jego nadmorskiej posiadłości. Wśród zaproszonych gości znajduje się lokalny pastor, wielebny Babbington, który nagle umiera po wypiciu koktajlu. Choć początkowo lekarze stwierdzają śmierć z przyczyn naturalnych, sytuacja diametralnie się zmienia, gdy niedługo później, w niemal identycznych okolicznościach, podczas innego spotkania towarzyskiego, ginie ceniony psychiatra, doktor Bartholomew Strange. W tym momencie staje się jasne, że w grę wchodzi działalność seryjnego mordercy, a podejrzenia padają na grupę znajomych, którzy byli obecni na obu wydarzeniach. I tu do akcji wkracza niezrównany Herkules Poirot, który z pomocą Cartwrighta oraz młodej, energicznej Lytton Egg Gore, postanawia rozwikłać tę makabryczną zagadkę.
W tej powieści Agatha Christie po raz kolejny sięgnęła po chwyt stylistyczny związany z teatrem i sceną. Atutem powieści jest zatem jej nietypowa konstrukcja, która – zgodnie z tytułem – została podzielona na trzy akty, upodabniając całą historię do spektaklu teatralnego. Pisarka z lekkością bawi się motywem maski, aktorstwa i iluzji, sugerując, że całe życie towarzyskie wyższych sfer jest jedynie zręcznie wyreżyserowanym przedstawieniem. Postacie są więc wyraziste, a ich zachowania i dialogi pełne podtekstów, które na początku lektury łatwo przeoczyć. Christie z właściwym sobie kunsztem buduje atmosferę narastającej nieufności, a luksusowe salony stają się sceną dla śmiertelnie niebezpiecznych dramatów.
Warto zwrócić uwagę na rolę Herkulesa Poirota, który w tej konkretnej powieści początkowo usuwa się w cień, pozwalając amatorom na prowadzenie własnego śledztwa. Kiedy jednak belgijski detektyw wkracza na scenę z pełną mocą, jego słynne małe szare komórki pracują na najwyższych obrotach. Poirot nie szuka jedynie fizycznych śladów, ale skupia się na psychologii postaci, analizując motywacje i charakterologiczne cechy osobowości podejrzanych. Kontrast między metodycznym podejściem detektywa do śledztwa, a emocjonalnym zaangażowaniem pozostałych bohaterów nadaje całej opowieści nieco zaskakującego dynamizmu.
Finał Tragedii w trzech aktach to prawdziwy majstersztyk, który potrafi zaskoczyć nawet najbardziej doświadczonych miłośników gatunku. Agatha Christie z pełną świadomością manipuluje uwagą czytelnika, podsuwając mu fałszywe tropy i sprawiając, że rozwiązanie, choć cały czas znajdowało się na wyciągnięcie ręki, wydaje się zaskakujące. Wszystkie wątki łączą się w spójną całość, a motyw mordercy okazuje się równie przerażający, co fascynujący w swojej prostocie. To właśnie to ostateczne odsłonięcie kart decyduje o sile tej powieści i sprawia, że po odłożeniu książki ma się ochotę przeczytać ją na nowo – choć niekoniecznie natychmiast.
Kolejna powieść z Herkulesem Poirotem to następny klasyk spod pióra prawdziwej Królowej gatunku. Mimo, że nie należy do moich ulubionych jej powieści doceniam, że wytrzymał próbę czasu i wciąż ma szansę zaskoczyć współczesnego odbiorcę intrygą, która układa się w boleśnie logiczną całość. Agatha Christie napisała kryminał łączący w sobie lekkość prozy obyczajowej z mroczną intrygą. Książki tej nie powinni pomijać fani literatury detektywistycznej oraz ci czytelnicy, którzy cenią sobie inteligentną, angielską rozrywkę na najwyższym poziomie. Kurtyna opada, przedstawienie dobiega końca, ale wrażenia po tym literackim spektaklu pozostają z czytelnikiem na bardzo długo po lekturze.
Informacje o książce
autorka Agatha Christie
tytuł Tragedia w trzech aktach (Three Act Tragedy)
przekład Anna Mencwel
Wydawnictwo Dolnośląskie 2024
ocena 4/6
egzemplarz własny