PATRICK RYAN „BUCKEYE. TAJEMNICA MAŁEGO MIASTECZKA”

Zasadniczo lubię takie powieści, jak Buckeye. Tajemnicę małego miasteczka Patricka Ryana, w której autor sięga po kilka motywów, przynoszących literaturze obyczajowej naprawdę interesujące rozwiązania fabularne. Jest więc historia niewielkiej amerykańskiej społeczności, rodzinne tajemnice, skomplikowane relacje, niespełnione pragnienia i wydarzenia, których konsekwencje ujawniają się dopiero po wielu latach. Pisarz próbuje również uchwycić przemiany amerykańskiego społeczeństwa na przestrzeni kilku dekad, pokazując, jak wielka historia wkracza w życie zwyczajnych ludzi. Cenię takie wielowątkowe opowieści, w których losy bohaterów splatają się w nieoczywisty sposób, a przeszłość nie daje o sobie zapomnieć. Tym razem jednak, choć początkowo dałem się porwać tej historii, z każdą kolejną częścią coraz trudniej było mi utrzymać zainteresowanie.

Akcja powieści rozpoczyna się w 1945 roku w niewielkim Bonhomie w stanie Ohio. Cal Jenkins, który z powodu wrodzonej deformacji nogi nie został przyjęty do wojska, prowadzi sklep z artykułami gospodarstwa domowego i jest mężem Becky. Kobieta ma niezwykły dar komunikowania się ze zmarłymi, a organizowane przez nią seanse spirytystyczne przynoszą pocieszenie mieszkańcom miasteczka, których bliscy nie wrócili z wojny. W tym samym czasie do Bonhomie trafili Margaret i Felix Salt. Ich małżeństwo również dalekie jest od ideału, zwłaszcza że Felix służy w marynarce wojennej na Pacyfiku. W dniu ogłoszenia zwycięstwa aliantów w Europie Cal i Margaret spotykają się w sklepie i wdają w krótki romans. To pozornie niewiele znaczące wydarzenie staje się początkiem skomplikowanej historii, która naznaczy życie obu rodzin i ich dzieci.

Patrick Ryan prowadzi opowieść przez kolejne dekady, aż do czasów wojny w Wietnamie, pokazując, jak decyzje podjęte przez dorosłych wpływają na następne pokolenie. Trzeba przyznać, że na plus tej fabuły wysuwa się sposób, w jaki autor konstruuje swoich bohaterów. Nie są to postacie jednoznaczne, a ich zachowania trudno oceniać bez uwzględnienia doświadczeń, które ukształtowały ich osobowość. Cal zmaga się z poczuciem niedowartościowania, ponieważ nie mógł uczestniczyć w wojnie i udowodnić swojej przydatności w sposób, jaki uznawało ówczesne społeczeństwo. Margaret niesie bagaż trudnego dzieciństwa, odrzucenia przez matkę i kolejnych pobytów w rodzinach zastępczych. Felix próbuje natomiast sprostać społecznym oczekiwaniom dotyczącym męskości, jednocześnie ukrywając prawdę o własnej seksualności. Interesująco wypada również Becky, której zdolności nie są wyłącznie obyczajową ciekawostką, lecz wpływają na jej relacje z innymi ludźmi i sposób postrzegania świata. Doceniam, że Ryan nie próbuje usprawiedliwiać wszystkich decyzji bohaterów, ale pozwala zrozumieć ich motywacje, dzięki czemu stają się oni bardziej ludzcy.

Ale już do sposobu prowadzenia samej fabuły nie jestem przekonany. Autor rozpoczyna od wydarzenia, które ma potencjał stać się osią porywającej historii o zdradzie, przemilczeniach i rodzinnych sekretach. Tymczasem romans Cala i Margaret, choć istotny dla dalszych losów obu rodzin, szybko przestaje być tak interesujący, jak można by oczekiwać. Więcej miejsca zajmują codzienne doświadczenia bohaterów, ich małżeńskie nieporozumienia, rozczarowania i próby odnalezienia się w zmieniającej rzeczywistości. Nie mam nic przeciwko powolnej narracji, ale tutaj momentami brakowało mi wyraźniejszego kierunku, w którym zmierza opowieść, a zbyt sprawozdawcza forma opowieści skutecznie wytrącała mnie z rytmu lektury. Kolejne wydarzenia pojawiają się, mijają lata, bohaterowie podejmują następne decyzje, a ja coraz częściej miałem wrażenie, że autor bardziej interesuje się samym opisywaniem życia niż budowaniem historii, która rzeczywiście trzymałaby mnie w napięciu.

Na szczęście jednak nie jest tak, że w Buckeye. Tajemnicy małego miasteczka brakuje interesujących wątków i tematów. Szczególnie podobało mi się pokazanie wpływu doświadczeń wojennych na ludzi, którzy wracają do domu, oraz tych, którzy pozostali i musieli nauczyć się żyć z nieobecnością bliskich. Ciekawym zabiegiem jest również przeniesienie części opowieści na kolejne pokolenie. Synowie obu rodzin, Skip i Tom, dorastają w cieniu decyzji rodziców, ale ich drogi zaczynają się rozchodzić, gdy jeden z nich angażuje się w protesty przeciwko wojnie w Wietnamie, a drugi decyduje się na służbę wojskową. W ten sposób Ryan zestawia doświadczenia dwóch pokoleń i pokazuje, że historia lubi powracać, choć w nieco innych okolicznościach. Podobał mi się także sam obraz Bonhomie: społeczności, w której wszyscy mniej lub bardziej się znają, a prywatne sprawy prędzej czy później stają się przedmiotem zainteresowania sąsiadów. Mam jednak poczucie, że niektóre z tych wątków zostały potraktowane zbyt powierzchownie, a ich potencjał nie zawsze przekłada się na emocjonalne zaangażowanie czytelnika.

Jak napisałem we wstępie, Buckeye. Tajemnica małego miasteczka to powieść, która zapowiada znacznie więcej, niż ostatecznie oferuje. Patrick Ryan ma pomysł na wielowątkową sagę rodzinną, potrafi tworzyć niejednoznacznych bohaterów i dostrzegać znaczenie drobnych wydarzeń, które z perspektywy czasu okazują się przełomowe. Doceniam również historyczne tło i próbę pokazania kilku dekad amerykańskiej rzeczywistości przez pryzmat losów dwóch rodzin. Nie mogę jednak pominąć wrażenia, że książka jest nierówna, miejscami zbyt rozwlekła, a jej poszczególne wątki nie zawsze układają się w satysfakcjonującą całość. Zabrakło mi większej dynamiki, mocniejszego wyeksponowania najważniejszych konfliktów i emocji, które sprawiłyby, że losy bohaterów naprawdę by mnie poruszyły. Nie żałuję lektury, bo znalazłem w niej kilka interesujących obserwacji, ale nie potrafię podzielić entuzjazmu, z jakim powieść została przyjęta przez wielu zagranicznych czytelników. To poprawna, miejscami nawet całkiem dobra literatura obyczajowa, jednak zdecydowanie nie tak udana, jak sugerowały początkowe obietnice.

Informacje o książce

autor Patrick Ryan

tytuł Buckeye. Tajemnica małego miasteczka (Buckeye)

przekład Anna Halbersztat

Wydawnictwo Filia Literacka 2026

ocena 3+/6

egzemplarz własny/biblioteczny

One Reply to “PATRICK RYAN „BUCKEYE. TAJEMNICA MAŁEGO MIASTECZKA””

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Wymagane pola są oznaczone *